Làm gì khi bị hàng xóm nói xấu?

Xin Luật sư tư vấn giúp tình huống nhà tôi như sau: Có một hôm tôi có một ông bạn đến thăm nhà, nhưng tôi không có nhà, chỉ có một mình vợ tôi ở nhà và tiếp khách. Bà hàng xóm bên cạnh trông thấy vậy đã đi rêu rao khắp xóm là vợ tôi dắt trai về nhà. Nhà tôi đã sang và yêu cầu bà xin lỗi và không đi rêu rao nữa thì bà này còn ngang nhiên thừa nhận đã đi rêu cả làng và nói còn đi nói nữa (tôi có ghi âm lại). Vậy tôi có thể thưa bà hàng xóm tội xúc phạm nhân phẩm danh dự được không? Nếu được thì tôi phải gửi đơn đến đâu?

Cơ sở pháp lý:

Bộ luật Hình sự 2015 ( sửa đổi, bổ sung 2017),

Nghị định 167/2013/NĐ-CP QUY ĐỊNH XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC AN NINH, TRẬT TỰ, AN TOÀN XÃ HỘI; PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI; PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY; PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH.

Thứ nhất, thế nào được coi là hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác

Hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác được hiểu là người đó có hành vi (bằng lời nói hoặc hành động) xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm của người khác thông qua những biểu hiện sau: lăng mạ, chửi rủa thậm tệ, lăng mạ, tung tin đồn không đúng sự thật làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác; làm xấu hình ảnh của họ giữa nơi công công (lột quần áo, cắt tóc, ném giày dép, đồ vật..)..

Mặt khác để làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của người khác thì người đó có thể dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực để người khác bắt buộc làm theo ý muốn của mình, như: bắt trói, đánh đập, đấm đá, hoặc khống chế, đe dọa.. Tuy nhiên phải đảm bảo được rằng những hành vi xuất phát chỉ nhằm mục đích để xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm của người khác chứ không vì một mục đích nào khác kèm theo, như: cướp tài sản, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản,.. Nếu mục đích của những hành vi nêu trên đủ yếu tố cấu thành một loại tội phạm cụ thể thì tùy theo tính chất mức độ của từng trường hợp sẽ bị xử lý truy cứu trách nhiệm hình sự theo loại tội phạm đó và về tội làm nhục.

Người bị hại phải là người bị xâm phạm nghiêm trọng đến nhân phẩm, danh dự nhưng thế nào là nhân phẩm, danh dự bị xâm phạm nghiêm trọng là một vấn đề khá phức tạp. Bởi vì cùng bị xâm phạm như nhau nhưng có người bị thấy nhục hoặc rất nhục nhưng có người lại thấy bình thường. Về phía người phạm tội cũng có nhận thức tương tự, họ cho rằng với hành vi như thế thì người bị làm nhục sẽ nhục hoặc rất nhục nhưng người bị hại lại thấy chưa bị nhục. Nếu chỉ căn cứ vào ý thức chủ quan của người phạm tội hay người bị hại thì cũng chưa thể xác định một cách chính xác mà phải kết hợp với các yếu tố như trình độ nhận thức, mối quan hệ gia đình và xã hội, phong tục tập quán,… Dư luận xã hội trong trường hợp này cũng có ý nghĩa quan trọng để xác định nhân phẩm, danh dự của người bị hại bị xâm phạm tới mức nào.

Thứ hai, hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác có thể chịu những hình thức xử lý như sau:

  • Hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác có thể bị xử phạt vi phạm hành chính:

Căn cứ theo quy định tại Điều 5 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP như sau:

Điều 5. Vi phạm quy định về trật tự công cộng

“1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

a) Có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác;”

Nếu một người dùng lời nói, cử chỉ với mục đích để khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự nhân phẩm, uy tín của người khác làm ảnh hưởng xấu đến hình ảnh của họ thì bạn có thể làm đơn tố cáo hành vi của người đó và gửi ra công an khu vực, nếu đủ cơ sở chứng minh, tùy theo mức độ, hành vi của người đó thì người đó sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo căn cứ đã được nêu ở trên.

  • Hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự :

Căn cứ theo điều 155 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về Tội làm nhục người khác như sau:

“ Điều 155. Tội làm nhục người khác

  1. Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm….”

Căn cứ theo điều 8 của BLHS 2015 thì để một hành vi được coi là cấu thành tội phạm cơ bản khi bao gồm 04 yếu tố sau: mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể, khách thể.

  • Xét về mặt khách quan của Tội làm nhục người khác:

Hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác là một hành vi gây nguy hiểm của xã hội, cụ thể nó gây mất trật tự công cộng nói chung và làm ảnh hưởng xấu đến người bị hại nói riêng. Ngoài ra đây là một hành vi trái pháp luật Hình  vì nó được PL hình sự bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín, sức khỏe của con người. Hành vi làm nhục người khác này có thể được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, có thể là: tung tin đồn không đúng sự thật về người khác nhằm làm hỏng uy tín, danh dự của họ với mọi người xung quanh; bêu riếu, lăng mạ, chửi rủa thậm tệ người khác; làm mất hình tượng của người đó ở giữa nơi công cộng như là lột quần áo, cắt tóc,cạo đầu… thậm chí có thể sử dụng vũ lực để đánh đập nhằm hạ bệ, làm xấu hình ảnh, danh dự của người đó khiến họ bẽ bàng, xấu hổ…

Công cụ thực hiện : có thể là các vật dụng nhằm gây vũ lực tác động đến thân thể họ để nhằm mục đích làm nhục họ hoặc vật dụng đó để đe dọa, khống chế họ buộc họ phải làm những việc xấu hổ, nghịch lý…hoặc có thể không cần công cụ. Ví dụ: dùng dao đe dọa bắt người khác thành con vật bò quanh nơi công cộng, đánh đập người bị hại khiến họ run sợ mà phải lột quần áo giữa điểm xe bus,…

Thời gian và địa điểm thực hiện: tùy từng trường hợp cụ thể có thể xác định.

  • Xét về mặt chủ quan của tội phạm Làm nhục người khác:

Lỗi: có thể là lỗi cố ý trực tiếp (người phạm tội ý thức được hành vi phạm tội của mình có thể gây hậu quả cho người khác, lường trước được hậu quả nhưng vẫn mong muốn hậu quả đó xảy ra) hoặc cố ý gián tiếp(người phạm tội ý thức được hành vi phạm tội của mình có thể gây hậu quả cho người khác, tuy không mong muốn nhưng vẫn bỏ mặc cho hậu quả đó xảy ra) nhưng chắc chắn sẽ là lỗi cố ý vì xuất phát từ mục đích, khả năng nhận thức và điều chỉnh hành vi của người phạm tội chủ đích làm cho người khác phải bẽ bàng, xấu hổ và làm hỏng, làm xấu đi danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác nên không thể là do vô ý không thể tiên liệu trước được hậu quả mà có nhưng hành vi như vậy.

Mục đích: người phạm tội xác định được mục đích rõ ràng nhằm làm xấu đi danh dự, nhân phẩm của người khác.

  • Chủ thể của tội Làm nhục người khác:

Chủ thể của tội phạm là con người cụ thể đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được luật hình sự quy định là tội phạm, có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo quy định của luật hình sự.

Trong đó, năng lực trách nhiệm hình sự là khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của người phạm tội.  Người phạm tội chắc chắn nhận thức được hành vi của mình có thể gây ra hậu quả tùy theo mức độ là ảnh hưởng xấu danh dự, nhân phẩm đến người bị hại nhưng vẫn cố tình thực hiện nhằm đạt mục đích.

Độ tuổi người từ đủ 16 tuổi trở lên chịu trách nhiệm hình sự.

  • Khách thể của tội Làm nhục người khác:

Hành vi của người phạm tội xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của con người được pháp luật Hình sự bảo vệ.

Như vậy, đối chiếu với trường hợp của bạn thì Bà hàng xóm bên cạnh đã đi rêu rao khắp xóm là vợ bạn dắt trai về nhà. Nhà bạn đã sang và yêu cầu bà xin lỗi và không đi rêu rao nữa thì bà này còn ngang nhiên thừa nhận đã đi rêu cả làng và nói còn đi nói nữa. Có thể thấy, dù chưa biết được chân tướng sự việc nhưng bà ấy đã tung tin đồn thất thiệt về vợ bạn làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự trước hết là của vợ bạn nói riêng sau đó là ảnh hưởng đến danh dự của gia đình bạn nói chung.

Bà ấy đã nhận thức rõ về hành vi của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng xúc phạm đến nhân phẩm, danh dự người khác nhưng vẫn cố ý làm để đạt được mục đích nhằm hạ bệ, bôi xấu danh dự, uy tín của vợ bạn. Mặt khác, sau khi được gia đình bạn sang yêu cầu xin lỗi thì bà ấy vẫn ngang nhiên khẳng định sẽ còn tiếp tục thực hiện hành vi của mình tức là không có thái độ hợp tác, không nhận thức được hành vi sai trái của mình mà vẫn có ý định sẽ nối tiếp nó để làm xấu, làm ảnh hưởng đến danh dự của vợ bạn tức là bà ấy mong muốn cho hậu quả xảy ra.

Về phía vợ của bạn có thể như trên chúng tôi đã phân tích có thể vợ bạn sẽ cảm thấy ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm nhưng có thể bà hàng xóm với ý thức của mình sẽ cho mức độ không giống như vậy.

Vậy có thể nhận thấy ở đây cần đánh giá đến yếu tố bao gồm địa vị xã hội của vợ bạn, nếu có sức ảnh hưởng càng lớn thì hành vi này sẽ gây ra hậu quả rất nghiêm trọng hoặc về dư luận xã hội cụ thể là bà ta đã đi rêu rao cả làng như vậy nếu chứng minh được vấn đề làng bạn nhận thức về lời bịa đặt, rêu rao này như thế nào và mức độ lan truyền cũng sẽ góp phần đánh giá được mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự uy tín của vợ bạn.

Ngoài ra có thể căn cứ vào độ tuổi, năng lực chịu trách nhiệm hình sự và chủ thể của tội phạm và theo những thông tin bạn cung cấp thì bà ấy không thuộc trường hợp người bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi nên có thể khẳng định bà ấy đã đủ yếu tố để có thể cấu thành tội Làm nhục người khác theo quy định tại điều 155 BLHS 2015( sửa đổi, bổ sung 2017).

Về Kết luận lại tùy vào mức độ hậu quả tác động nghiêm trọng ở mức nào đến danh dự của vợ bạn có thể dựa trên yếu tố địa vị xã hội của vợ bạn, phong tục tập quán quê hương bạn về việc tiếp nhận tin đồn, dư luận của làng bạn nhận thức tin đồn và đánh giá vợ bạn thông qua tin đồn đó như thế nào, …chứng minh được mức ảnh hưởng xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm của vợ bạn càng lớn càng rộng thì bạn và gia đình bạn càng có nhiều cơ sở để làm đơn tố cáo về Tội làm nhục người khác theo quy định tại điều 155 BLHS 2015 hoặc hành vi đó sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại điều 5 Nghị định 167/2013.

Trên đây là những tư vấn của công ty chúng tôi về vấn đề xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác giúp bạn đọc tham khảo. Chúng tôi hy vọng sẽ giúp ích cho bạn đọc.